--- title: "Diş sıkma ve gıcırdatma (bruksizm) nedir? | Neva Dent" description: "Uykuda ve gündüz görülen diş sıkma ve gıcırdatmanın belirtileri, ilişkili bulunan etkenler ve gece plağı dahil yönetim seçeneklerinin kanıtı hakkında genel bilgi." url: https://www.nevadentankara.com/rehber/dis-sikma-ve-gicirdatma-bruksizm/ --- Rehber # Diş sıkma ve gıcırdatma (bruksizm) nedir? Kısa cevap Bruksizm, dişlerin sıkılması ya da gıcırdatılmasıyla veya çenenin gerilip itilmesiyle giden, uykuda ya da uyanıkken görülebilen bir çiğneme kası etkinliğidir. Dişlerde aşınmaya, dolgu ve kaplamalarda kırılmaya, çene ve yüz bölgesinde ağrıya yol açabilir. Gece plağı dişleri korumak için kullanılır; bruksizmin kendisini azalttığına dair kanıt ise sınırlıdır. ## Bruksizm nedir? Bruksizm, dişlerin sıkılması ya da gıcırdatılmasıyla veya çenenin gerilip itilmesiyle giden, tekrarlayan bir çiğneme kası etkinliğidir. 2018’de yayımlanan uluslararası uzlaşı raporu iki türü ayrı tanımlar: - **Uyku bruksizmi:** Uyku sırasında görülen, ritmik ya da ritmik olmayan çiğneme kası etkinliğidir. Çoğu zaman diş gıcırdatma olarak bilinir. - **Uyanıklık bruksizmi:** Gün içinde, uyanıkken dişlerin tekrar tekrar ya da uzun süre birbirine değmesi veya çenenin gerilip itilmesidir. Çoğu zaman diş sıkma olarak bilinir. Aynı rapora göre başka bir sağlık sorunu olmayan kişilerde bruksizm, tek başına bir hastalıktan çok bazı sorunlar için risk etkeni olabilen bir davranış olarak ele alınmalıdır. Tanımlar 2025’te yayımlanan bir uzlaşı raporuyla yeniden gözden geçirilmiştir. ## Hangi belirtiler fark edilebilir? Bruksizm çoğunlukla dişlerde ve çene çevresinde ortaya çıkan belirtilerle fark edilir. 2026’da yayımlanan bir sistematik derleme, bruksizmin olası sonuçları arasında şunları sayar: - Dişlerde aşınma - Dolgu ve kaplamalarda kırılma - Çene ve yüz bölgesinde, kaslara binen fazla yüke bağlı ağrı 2025 tarihli bir başka sistematik derlemeye göre diş sıkma ve gıcırdatma çiğneme sistemine binen yükü artırarak çene eklemi ve çiğneme kaslarıyla ilgili şikâyetlere (temporomandibular bozukluk belirtilerine) zemin hazırlayabilir; bu ilişkide stres gibi psikolojik etkenlerin de rolü olduğu düşünülmektedir. Tepebaşı Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi’nin bilgilendirme sayfası diş sıkma ve gıcırdatmayı diş hassasiyetinin nedenleri arasında da sayar. Gün içinde diş sıkan kişiler bunu çoğu zaman fark etmez. 2017 tarihli bir derlemeye göre bu farkındalık eksikliği nedeniyle uyanıklık bruksizmi az bildirilir. Dişlerinizin gün içinde birbirine değip değmediğine, çenenizin gergin olup olmadığına dikkat etmek ilk adım olabilir. ## Bruksizm neden olur? Bruksizmin tek bir nedeni gösterilmemiştir; araştırmalar bazı etkenlerle ilişkisini ortaya koymuştur. Bu ilişkiler bir etkenin bruksizme doğrudan yol açtığı anlamına gelmez. - **Stres:** 2020 tarihli bir sistematik derleme ve meta-analize göre stres yaşayan kişilerde bruksizm daha sık görülmektedir; kanıtın kesinliği düşüktür. - **Sigara, alkol ve kafein:** 2016 tarihli bir sistematik derlemeye göre uyku bruksizmi alkol ve tütün kullanımıyla, daha zayıf olarak da çok fazla kahve tüketimiyle ilişkili bulunmuştur. Derleme kanıtın sınırlı olduğunu belirtir. - **Mide asidinin yemek borusuna kaçması (reflü):** 2013 tarihli bir sistematik derleme, yemek borusunun asitle uyarılmasının uyku bruksizmini tetikleyebildiğine ve sigarayla ilişkinin içilen miktar arttıkça güçlendiğine dair ikna edici kanıt bulunduğunu bildirir. ## Bruksizm nasıl değerlendirilir? Değerlendirme kişinin anlattıkları ve diş hekiminin muayenesiyle başlar. 2025 tarihli uzlaşı raporuna göre bruksizm kişinin kendi bildirimi, klinik muayene ve cihazla yapılan ölçümlerle değerlendirilir. Diş hekimi muayenede dişlerdeki aşınma izlerine, kırık dolgu ve kaplamalara, çene kaslarındaki hassasiyete bakar. Uyku bruksizmini kesin olarak ölçmek için kas etkinliğini kaydeden cihazlar ya da uyku laboratuvarında yapılan uyku testi (polisomnografi) kullanılabilir. ## Gece plağı (oklüzal splint) işe yarar mı? Gece plağı dişleri aşınmaya karşı korumak için kullanılır; uyku bruksizmini tedavi ettiğine dair kanıt ise sınırlıdır. Gece plağı, dişlerin ölçüsüne göre hazırlanan ve uyurken takılan çıkarılabilir bir plaktır. Bu plaklara oklüzal splint ya da stabilizasyon splinti de denir. - Cochrane’in 2007 tarihli sistematik derlemesi, oklüzal splintin uyku bruksizmini tedavi etmede etkili olduğunu söylemek için yeterli kanıt bulunmadığı sonucuna varmıştır. Derleme, splintin diş aşınması açısından bir yararı olabileceğini de belirtir. - 2022 tarihli daha yeni bir sistematik derlemeye göre stabilizasyon splintleri uyku bruksizmi ataklarının sayısını azaltma eğilimi göstermiştir; ancak diğer plak türlerine göre anlamlı bir fark bulunmamıştır. - Her iki derleme de daha uzun süreli ve daha iyi tasarlanmış çalışmalara ihtiyaç olduğunu vurgular. Gece plağının size uygun olup olmadığına ve hangi tür plağın kullanılacağına diş hekiminiz muayeneden sonra karar verir. ## Başka neler yapılabilir? Yönetim, bruksizmin türüne ve yol açtığı sorunlara göre planlanır. - **Uyanıklık bruksizminde davranışa yönelik yaklaşımlar:** 2026 tarihli sistematik derlemeye göre hatırlatıcılar, alışkanlığı fark edip değiştirmeye yönelik çalışmalar, danışmanlık ve kişinin kendi kendini yönetmesi gibi yaklaşımlar gün içindeki sıkmanın sıklığını ve sonuçlarını azaltmada yararlı görünmektedir. Derleme kanıtın sınırlı olduğunu belirtir. - **İlişkili etkenlerin gözden geçirilmesi:** Stres, sigara, alkol ve kafeinle ilişki bulunduğu için bu konuları hekiminizle konuşabilirsiniz. - **Hasar görmüş dişlerin onarılması:** Aşınmış ya da kırılmış dişler ve dolgular diş hekimince değerlendirilir. Uyku bruksizminde başka tedavi yaklaşımları da araştırılmaktadır. 2022 tarihli derlemeye göre bunların etkinliği ve yan etkileri konusunda daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. ## Ne zaman diş hekimine başvurmalı? Şu durumlarda diş hekiminize başvurunuz: - Sabahları çenenizde, yüzünüzde ya da şakaklarınızda ağrı veya yorgunluk hissediyorsanız - Dişlerinizde aşınma, çatlama ya da dolgu ve kaplamalarda kırılma fark ettiyseniz - Dişlerinizde yeni başlayan hassasiyet varsa - Birlikte uyuduğunuz kişi uykuda diş gıcırdattığınızı söylüyorsa - Ağız açarken ağrı, takılma ya da çene ekleminde ses varsa ## Kaynaklar 1. [International consensus on the assessment of bruxism: Report of a work in progress.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29926505/). Journal of Oral Rehabilitation. Erişim: 27 Ekim 2026. 2. [Updating the Bruxism Definitions: Report of an International Consensus Meeting.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40312776/). Journal of Oral Rehabilitation. Erişim: 27 Ekim 2026. 3. [Management of awake bruxism: a systematic review.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41735990/). BMC Oral Health. Erişim: 27 Ekim 2026. 4. [The clinical management of awake bruxism.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28550845/). The Journal of the American Dental Association. Erişim: 27 Ekim 2026. 5. [Is There Association Between Stress and Bruxism? A Systematic Review and Meta-Analysis.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33424744/). Frontiers in Neurology. Erişim: 27 Ekim 2026. 6. [Association between sleep bruxism and alcohol, caffeine, tobacco, and drug abuse: A systematic review.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27522154/). The Journal of the American Dental Association. Erişim: 27 Ekim 2026. 7. [A systematic review of etiological and risk factors associated with bruxism.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23794697/). Journal of Orthodontics. Erişim: 27 Ekim 2026. 8. [Evaluation of the relationship between bruxism and/or temporomandibular disorders and stress, anxiety, depression in adults: A systematic review and qualitative analysis.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40127752/). Journal of Dentistry. Erişim: 27 Ekim 2026. 9. [Occlusal splints for treating sleep bruxism (tooth grinding).](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17943862/). Cochrane Database of Systematic Reviews. Erişim: 27 Ekim 2026. 10. [Managements of sleep bruxism in adult: A systematic review.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35356038/). Japanese Dental Science Review. Erişim: 27 Ekim 2026. 11. [Diş Hassasiyeti](https://tepebasiadsh.saglik.gov.tr/TR,37268/dis-hassasiyeti.html). T.C. Sağlık Bakanlığı Ankara İl Sağlık Müdürlüğü, Tepebaşı Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi. Erişim: 27 Ekim 2026. Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacıyla, kaynaklara dayanılarak yazılmıştır ve muayene ya da tanı yerine geçmez. Anlatılan süreç hastadan hastaya değişiklik gösterir; tanı ve tedavi planı muayeneden sonra hekim tarafından belirlenir. - **Hazırlayan**: [Dt. Arda Palaslıoğlu](https://www.nevadentankara.com/hekimlerimiz/arda-palaslioglu/) - **Onaylayan hekim**: [Dt. Arda Palaslıoğlu](https://www.nevadentankara.com/hekimlerimiz/arda-palaslioglu/) - **Onay tarihi**: 29 Ekim 2026 - **Sonraki gözden geçirme**: 29 Ekim 2027 --- Neva Dent Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği. Şenlik Mah., Düz Sk. No:55 D:1C, 06310 Keçiören/Ankara. Telefon: (0312) 543 66 53. WhatsApp: (0554) 664 66 53. Pazartesi–Cumartesi 09.30–20.00, Pazar kapalı. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir. Son güncelleme: 29 Ekim 2026 Site editörü: Arda Palaslıoğlu, info@nevadentankara.com