Doğru diş fırçalama ve diş ipi kullanımı

Dişler günde kaç kez ve ne kadar süre fırçalanmalı?

FDI Dünya Diş Hekimliği Federasyonu’nun 2025’te güncellenen görüşüne göre dişler günde en az iki kez, en az iki dakika fırçalanmalıdır. Aynı metne göre genel öneri, bir kez sabah, bir kez de yatmadan önce fırçalamaktır. Dünya Sağlık Örgütü de günde iki kez florürlü diş macunuyla fırçalamanın teşvik edilmesini önerir.

Süre kadar önemli olan, dişlerin dış, iç ve çiğneme yüzeylerinin hiçbirinin atlanmamasıdır.

Hangi diş macunu kullanılmalı?

Florürlü bir diş macunu kullanılmalıdır. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre yeterli florüre maruz kalmak diş çürüğünün önlenmesinde temel bir etkendir. FDI, ilk diş çıktığı andan itibaren florürlü diş macunu kullanılmasını ve ağızda diş bulunduğu sürece sürdürülmesini önerir.

Erciyes Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’nin hasta bilgilendirme sayfasına göre yetişkinlerde macunu fırça başını baştan sona kaplayacak kadar sıkmaya gerek yoktur; fırça kıllarının ortasına, kılların yarısı uzunluğunda bir miktar yeterlidir. Aynı sayfa, gece yatmadan önceki fırçalamanın atlanmamasını vurgular.

Çocuklarda kullanılacak macun miktarı yaşa göre değişir; FDI çocuklarda yaşa uygun miktarın kullanılmasını ve fırçalamaya bir yetişkinin yardım etmesini önerir. Çocuğunuz için uygun miktarı diş hekiminize sorabilirsiniz.

Dişler nasıl fırçalanır?

1. Fırça kıllarının yarısı dişte, yarısı diş etinde olacak şekilde fırçayı yerleştirin. Erciyes Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi ve Sağlık Bakanlığı’na bağlı Sultanbeyli Ağız ve Diş Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin bilgilendirme sayfalarına göre fırça diş etine doğru yaklaşık 45 derece eğik tutulur.
2. Sert darbeler yerine küçük, yumuşak ve dairesel hareketlerle, her seferinde birkaç dişi temizleyin.
3. Dişlerin dış ve iç yüzeylerini aynı şekilde, çiğneme yüzeylerini ileri geri hareketlerle fırçalayın.
4. Fırçalamadan sonra macunu tükürün. FDI, macun tükürüldükten sonra ağzın tercihen suyla çalkalanmamasını önerir.

Erciyes Üniversitesi’nin sayfasına göre yumuşak kıllı bir fırçayla doğru teknikle fırçalamak dişlere zarar vermez. Buna karşılık gereğinden sert ya da kılları yıpranmış bir fırçayla yanlış fırçalamak diş minesini aşındırabilir; fazla kuvvet uygulamak da diş etine zarar verebilir.

Diş arası neden ve nasıl temizlenir?

Diş fırçası dişlerin birbirine bakan yüzeylerine tam ulaşamaz. Sultanbeyli Ağız ve Diş Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin bilgilendirme sayfasında günde bir kez diş ipiyle yapılan temizliğin fırçalamayı destekleyeceği belirtilir. FDI de diş arası temizliği çürükten korunma yolları arasında sayar.

• Diş ipi: İki diş arasına nazikçe kaydırılır, dişin yüzeyine “C” harfi gibi sarılır ve yukarı aşağı hareket ettirilir. Diş etine sert bastırılmaz.
• Arayüz fırçası: Diş araları genişse daha kolay kullanılabilir. Uygun boyutu diş hekiminiz belirleyebilir.

Cochrane’in 2019 tarihli sistematik derlemesine göre diş fırçalamaya ek olarak diş ipi ya da arayüz fırçası kullanmak, yalnız fırçalamaya göre diş eti iltihabını ya da plağı azaltabilir. Derleme, arayüz fırçalarının diş ipinden daha etkili olabileceğini de bildirir. Bu bulguların kanıt kesinliği düşük ya da çok düşüktür ve çalışmalar çoğunlukla kısa sürelidir.

Diş fırçası ne zaman değiştirilmeli?

Erciyes Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’nin hasta bilgilendirme sayfasına göre diş hekimleri fırçanın en geç üç ayda bir değiştirilmesini önerir. Aynı sayfaya göre kılları yıprandıkça fırçanın plağı temizleme etkisi azalır. Kıllar çok erken düzleşiyorsa bu, fırçalamanın gereğinden sert yapıldığını gösterebilir.

Diş fırçası kişiye özeldir ve başka biriyle paylaşılmamalıdır.

Ne zaman diş hekimine başvurmalı?

Fırçalarken diş etinizde geçmeyen kanama, şişlik, ağrı ya da dişlerinizde hassasiyet fark ederseniz diş hekiminize başvurunuz. Hangi fırça, diş arası aracı ve tekniğin size uygun olduğunu, düzenli kontrollerin aralığını da diş hekiminiz belirler.