Kanal tedavisi ne zaman gerekir?

Kanal tedavisi hangi durumlarda gerekir?

Kanal tedavisi, dişin içindeki pulpa (sinir ve damarların bulunduğu doku) iltihaplandığında ya da canlılığını yitirdiğinde gerekir. Pulpa, dişin sert dokularıyla korunur. Bu koruma bozulduğunda pulpa zarar görebilir.

Kanal tedavisinin gerekebileceği başlıca durumlar şunlardır:

• Derin çürük: Zamanında temizlenip doldurulmayan çürük, dişin derin katmanlarından pulpaya kadar ilerleyebilir. Çürüğü oluşturan mikroorganizmalar pulpaya ulaştığında iltihap ve enfeksiyon gelişir.
• Darbe ve kırık: Dişe gelen şiddetli bir darbe, diş kırılmasa da pulpaya zarar verebilir. Kırık pulpaya kadar uzanıyorsa da kanal tedavisi gerekebilir.
• Canlılığını yitirmiş diş: İltihap ilerlerse pulpa canlılığını yitirir ve kök ucunda iltihaplı bir alan oluşabilir.
• Yeniden ağrıyan dolgulu diş: Daha önce dolgu yapılmış bir dişin yeniden ağrıması da pulpanın etkilendiğini gösterebilir.

Hangi belirtiler fark edilebilir?

Pulpası iltihaplanmış bir diş çoğu zaman ağrıyla kendini gösterir. Giresun Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’nin hasta bilgilendirme metninde, kanal tedavisi için başvuran hastaların şikâyetleri şöyle sıralanır:

• Kendiliğinden başlayıp uzun süren ağrı
• Geceleri uykudan uyandıran ağrı
• Çiğnemeyi engelleyen ağrı
• Sıcak ya da soğuk bir şey yedikten veya içtikten sonra uzun süre geçmeyen ağrı

Bağcılar Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi’nin metninde bunlara dişte renk değişikliği ve apseye bağlı yüz şişliği de eklenir. İltihap ilerlediğinde diş etinde şişlik ya da fistül (iltihabın diş etine açılan akıntı yolu) görülebilir.

Bu belirtiler tek başına tanı koydurmaz. Diş ağrısının çürük dışında diş eti hastalıkları, diş çatlakları, mine aşınması ve sinüzit gibi başka nedenleri de olabilir. Ağrının kaynağını ve kanal tedavisinin gerekip gerekmediğini diş hekimi muayene ve röntgenle belirler.

Belirti olmadan da kanal tedavisi gerekebilir mi?

Evet. Canlılığını yitirmiş dişlerde hiç ağrı olmayabilir. Bu dişlerde kök ucunda iltihaplı bir alan (lezyon) oluşur; bazen ağız içinde ya da yüzde şişlik görülür. Giresun Üniversitesi’nin metnine göre bu dişlerin tanısı röntgen incelemesiyle konur. Bu nedenle belirti vermeyen bir sorun, başka bir nedenle yapılan muayenede çekilen röntgende fark edilebilir.

Ağrının bir süre sonra azalması da sorunun geçtiği anlamına gelmeyebilir. Giresun Üniversitesi’nin metninde diş ağrılarının kendiliğinden geçmesinin beklenmemesi gerektiği vurgulanır.

Kanal tedavisi yapılmazsa ne olabilir?

Bilecik Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi’nin metnine göre pulpasına kadar çürümüş bir dişte tedavi yapılmazsa, bir süre sonra o dişte ağrı, apse, şişlik, fistül ve diş eti hastalıkları gelişebilir. Diş çürümeye ve enfeksiyon kaynağı olmaya devam eder. Zamanla dişin çekilmesi gerekebilir.

Giresun Üniversitesi’nin metnine göre ağrıyan dişe karanfil, sarımsak ya da alkol koymak gibi halk arasında uygulanan yöntemler işe yaramaz. Ağrıyı bir süre hafifletseler bile iltihabın kaynağını tedavi etmezler.

Kanal tedavisi yerine başka ne yapılabilir?

Pulpasına kadar çürümüş ya da canlılığını yitirmiş bir dişi ağızda tutmak için çoğu durumda kanal tedavisi gerekir. Kanal tedavisi uygulanamayan dişlerde seçenek genellikle dişin çekilmesidir.

Kanal tedavisine rağmen iyileşmeyen dişlerde önce tedavinin yenilenmesi ya da kök ucunun cerrahi olarak alınması (kök ucu rezeksiyonu) değerlendirilebilir. Bunlar da sonuç vermezse diş çekilir. Eksik dişin yerine konması için kron, köprü ya da implant gibi seçenekler diş hekimiyle konuşulur. Hangi yolun uygun olduğu dişin durumuna ve kişiye göre değişir.

Ne zaman diş hekimine başvurmalı?

Şu durumlardan birini fark ederseniz diş hekiminize başvurun:

• Kendiliğinden başlayan ya da geceleri uykudan uyandıran diş ağrısı
• Sıcak ya da soğuktan sonra uzun süre geçmeyen ağrı
• Çiğnerken ya da dişe basınca ağrı
• Dişte renk değişikliği
• Diş etinde ya da yüzde şişlik, diş etinde akıntı

Yüzdeki şişlik büyüyorsa beklemeden başvurmanız önemlidir. Yutmada ya da nefes almada güçlük varsa 112 Acil Çağrı Merkezi’ne ya da en yakın acil servise başvurunuz. Düzenli diş hekimi kontrolleri, belirti vermeyen sorunların da fark edilmesine yardımcı olur.