Kanal tedavisi nedir?

Kanal tedavisi (endodontik tedavi), dişin içindeki pulpanın (sinir ve damarların bulunduğu doku) çürük, enfeksiyon ya da darbe nedeniyle zarar gördüğü durumlarda uygulanır. Zarar gören doku çıkarılır, kök kanalları temizlenip şekillendirilir ve doldurulur. Amaç, dişi ağızda tutmak ve ağrıya yol açan iltihabı ve enfeksiyonu tedavi etmektir.

Hangi durumlarda uygulanır?

Çürüğün pulpaya kadar ilerlediği dişler
Darbe sonucu kırılmış ya da pulpası zarar görmüş dişler
Pulpası canlılığını yitirmiş ve kök ucunda iltihap oluşmuş dişler
Daha önce dolgu yapılmış ama yeniden ağrıyan dişler

Belirtiler kişiden kişiye değişir. Canlılığını yitirmiş bir diş hiç ağrı vermeyebilir; böyle dişlerde tanı röntgenle konur.

Nasıl yapılır?

Diş hekimi dişi muayene eder ve röntgen çeker.
Diş, lokal anestezi ile uyuşturulur. Çok ağrılı ya da iltihaplı dişlerde uyuşma daha güç olabilir; bu durumda ek anestezi yöntemleri kullanılır.
Dişin taç kısmındaki çürük temizlenir ve dişin içine ulaşılır.
Pulpa ince aletlerle çıkarılır; kök kanalları solüsyonlarla yıkanır, temizlenir ve şekillendirilir.
İltihap kontrol altına alındığında kanallar, kanal dolgu maddeleriyle doldurulur.
Dişin üzeri dolgu ya da kaplamayla (kron) kapatılarak tedavi tamamlanır.

Tedavi bir ya da birden fazla seansta tamamlanabilir. Bilecik Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi’nin metnine göre seans sayısı dişteki enfeksiyonun durumuna göre değişir; seanslar arasında kök kanalına ilaç konabilir. Cochrane derlemesine (2022) göre tedavinin bir seansta ya da birden fazla seansta yapılması arasında, birinin diğerinden daha etkili olduğunu gösteren bir kanıt yoktur.

Kimlere uygulanmayabilir?

Her diş kanal tedavisiyle kurtarılamayabilir. Çürük ya da kırık nedeniyle çok fazla doku kaybetmiş dişler, tedaviden sonra da kırılabilir. Kanal tedavisinin uygun olmadığı ya da sonuç vermediği durumlarda diş çekilebilir. Eksik dişin yerine konması için kron, köprü ya da implant gibi seçenekler değerlendirilir. Kanal tedavisinin uygun olup olmadığına diş hekimi muayene ve röntgenle karar verir.

Riskler ve olası yan etkiler

Tedavi sonrası ağrı: Tedaviden sonra birkaç gün hafif ağrı ya da dişe basınca hassasiyet olabilir. Kanal tedavisinde ağrıyı inceleyen sistematik bir derlemeye (Journal of Endodontics, 2011) göre tedaviden sonraki ağrının sıklığı ve şiddeti ilk gün içinde azalmaya başlar ve yedinci güne kadar genellikle en düşük düzeye iner.
Şişlik: Tedavi edilen bölgede şişlik olabilir; bu durumda diş hekiminize başvurmanız gerekir.
Tedavi sırasında ve sonrasında görülebilecek sorunlar: Bilecik Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi’nin metninde dişte ya da kökte delinme (perforasyon), kanalda kullanılan ince aletlerin kırılması, dolgunun düşmesi, çok madde kaybetmiş dişin kırılması ve kullanılan malzemelere alerji olası sorunlar arasında sayılır.
Enfeksiyonun sürmesi ya da yeniden gelişmesi: Dişte tedaviye yanıt vermeyen bir enfeksiyon kalabilir. Üst dolgunun kırılması ya da dişte derin bir kırık veya çatlak oluşması da yeniden enfeksiyona yol açabilir. Bu durumda kanal tedavisi yenilenebilir, kök ucunun cerrahi olarak alınması (kök ucu rezeksiyonu) değerlendirilebilir ya da diş çekilebilir.

Tedaviden sonra nelere dikkat edilir?

Bilecik Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi’nin metnine göre lokal anestezinin etkisi 1–4 saat sürebilir. Uyuşukluk geçene kadar yemek yemeyin.
Üst dolgu ya da kaplama tamamlanana kadar o dişle çiğneme yapmamaya dikkat edin.
Kanal tedavisi görmüş dişler daha kırılgandır; bu dişle çok sert yiyecekleri çiğnemeyin. Tedaviden hemen sonra sert ve yapışkan yiyeceklerden kaçının.
Ağrı için diş hekiminizin önerdiği ağrı kesiciyi, önerilen biçimde kullanın.
Dişlerinizi fırçalamayı ve diş ipi kullanmayı sürdürün; tedavi edilen dişi sert fırçalamayın.
Diş sıkma ya da gıcırdatma alışkanlığınız varsa diş hekiminizin önerdiği gece plağını kullanın.
Diş hekiminizin belirttiği aralıklarla kontrole gidin.

Ne zaman diş hekimine başvurmalı?

Şiddetli ağrı, yüzde ya da diş etinde şişlik, uzun süren sıcak-soğuk hassasiyeti ya da dolgunun düşmesi veya kırılması durumunda diş hekiminize başvurun. Ağrı geçmiyorsa ya da dişi rahat kullanamıyorsanız da diş hekiminizin dişi yeniden değerlendirmesi gerekir.

Kanal tedavisi