Diş beyazlatma

Diş beyazlatma nedir?

Diş beyazlatma, diş renginin beyazlatıcı jellerle açılmasıdır. Uygulama muayenehanede diş hekimi tarafından ya da hekimin verdiği kişiye özel plaklarla evde, hekim kontrolünde yapılabilir.

Attin ve arkadaşlarının sistematik derlemesine göre bu jellerin etken maddesi hidrojen peroksit ya da hidrojen peroksit açığa çıkaran karbamid peroksit gibi maddelerdir. Kwon ve Wertz’in derlemesine göre jel diş dokusunun içine yayılır, renk veren moleküllerle etkileşir ve dişin ışığı yansıtma biçimini değiştirir.

Dörtyol Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi’nin bilgilendirme sayfasına göre beyazlatma, dişin yapısına sinmiş renklenmeleri hedefler. Diş yüzeyindeki plak ve diş taşının temizlenmesi ise ayrı bir işlemdir.

Hangi durumlarda uygulanır?

Aynı sayfaya göre diş rengini kalıtım, çay, kahve ve sigara gibi dış etkenler, dişlerin gelişimi sırasında alınan bazı antibiyotikler ya da florür, yaşlanma ve dişe gelen darbe etkileyebilir. Beyazlatma, dişin kendi renginin açılması istendiğinde düşünülür.

Kanal tedavisi görmüş ve renk değiştirmiş dişlerde dişin içinden uygulanan beyazlatma da bir seçenektir; Attin ve arkadaşlarının derlemesi dıştan ve içten uygulanan iki yöntemi birlikte ele alır. Erciyes Üniversitesi’nin onam formuna göre bu dişlerde istenen renge ulaşmak için birden fazla seans gerekebilir.

Beyazlatma yalnız diş dokusunun kendi rengini etkiler. Dörtyol Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi’nin sayfasına göre daha önce yapılmış dolgu ve kaplamalar beyazlatılamaz, renkleri aynı kalır. Bu durum kron ve veneerler için de geçerlidir.

Nasıl yapılır?

Muayenehanede uygulanan beyazlatma:

1. Ağız muayene edilir. Dörtyol Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi’nin sayfasına göre önce diş taşı temizliği yapılmalıdır.
2. Diş etleri ve dudaklar jele karşı korunur.
3. Carey’nin derlemesine göre bu yöntemde yüksek yoğunluklu beyazlatıcı madde, diş hekiminin gözetiminde dişlere uygulanır.
4. Renk değişimi ve hassasiyet değerlendirilir; gerekirse uygulama başka bir randevuda tekrarlanır.

Evde, hekim kontrolünde uygulanan beyazlatma:

1. Dörtyol Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi’nin sayfasına göre dişlerin ölçüsü alınır ve kişiye özel, saydam bir plak hazırlanır.
2. Diş hekiminin verdiği jel plağa konur ve plak takılır. Cochrane derlemesinde incelenen çalışmalarda plak içinde karbamid peroksit ya da hidrojen peroksit jel kullanılmıştır.
3. Plağın günde ne kadar ve kaç gün takılacağını diş hekimi belirler. Kontrol randevularında renk ve hassasiyet değerlendirilir.

De Geus ve arkadaşlarının 2016 tarihli sistematik derlemesine göre evde ve muayenehanede uygulanan beyazlatma arasında, genel karşılaştırmada, hassasiyet riski ve renk açılması bakımından fark bulunmamıştır. Yazarlar, jel yoğunluğu ve uygulama süresi gibi farkların bu karşılaştırmaya yansımadığını belirtir.

Kimlere uygulanmayabilir?

• Dörtyol Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi’nin sayfasında hamile ya da emziren kadınlar ve çocuklar için yeterli araştırma bulunmadığı belirtilir; merkez bu gruplara beyazlatma uygulamaz.
• Tedavi edilmemiş çürük, diş eti sorunu ya da belirgin hassasiyet varsa diş hekimi önce bunları değerlendirir.
• Ön dişlerinde dolgu, kron ya da veneer olanlarda diş açılırken bunların rengi aynı kalır ve renk farkı oluşabilir; bu durumda restorasyonun yenilenmesi gerekebilir. Carey’nin derlemesine göre beyazlatma restorasyonların renginde kabul edilemeyecek değişikliklere de yol açabilir.
• Dokuz Eylül Üniversitesi’nin onam formuna göre beyazlatıcılar her hastada ve her dişte aynı etkiyi göstermeyebilir. Beklentinin muayenede konuşulması bu yüzden önemlidir.

Riskler ve olası yan etkiler

• Diş hassasiyeti: Cochrane derlemesine göre en sık yan etkilerden biridir, etken maddenin yoğunluğu arttıkça daha sık görülür ve genellikle hafif ve geçicidir.
• Diş eti ve ağız içi tahriş: Dokuz Eylül Üniversitesi’nin formuna göre jel diş etine taşarsa hassasiyet ve tahriş yapabilir; bunlar kısa sürelidir. Erciyes Üniversitesi’nin formuna göre jel çevre dokulara değerse değdiği yerde geçici beyazlık görülebilir.
• Mine yüzeyinde değişiklik: Carey’nin derlemesine göre çalışmalar diş yüzeyinde pürüzlenme ve yumuşama ile mineral kaybına eğilimde artış gösterebilmektedir. Kwon ve Wertz’e göre jel yalnız lekeyle değil, sağlıklı mine ve dentinle de etkileşir.
• Dolgu ve kronlar: Attin ve arkadaşlarının derlemesine göre laboratuvar çalışmalarında beyazlatma dolgu malzemelerinin yapısını, kenar uyumunu ve rengini olumsuz etkileyebilmiştir. Aynı derleme, klinikte mevcut dolguların bu nedenle yenilenmesi gerektiğini gösteren bir rapor bulmamıştır.
• Sonuç farkı: Renk açılmasının derecesi kişiden kişiye ve dişten dişe değişir.

Cochrane derlemesine göre evde uygulanan yöntemlerin etkisini gösteren kanıtlar kısa süreli izlemlere dayanır ve kesinliği düşük ya da çok düşüktür.

Tedaviden sonra nelere dikkat edilir?

• Dokuz Eylül Üniversitesi’nin onam formuna göre uygulama sırasında ve sonrasında renklendirici yiyecek ve içeceklerden ve tütün ürünlerinden uzak durulmalıdır. Dörtyol Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi’nin sayfası çay, kahve ve kolalı içecekleri örnek verir ve plak ağızdayken sigara içilmemesini önerir.
• Hassasiyet olursa diş hekiminize bilgi verin. Wang ve arkadaşlarının meta-analizine göre potasyum nitrat ve sodyum florür içeren hassasiyet giderici maddeler beyazlatma sırasında hassasiyeti azaltmıştır.
• Evde kullanılan jeli diş hekiminin önerdiği süre ve sıklığın dışında kullanmayın. Kwon ve Wertz, beyazlatmanın diş hekimliği profesyonellerinin gözetiminde yapılmasını önemli bulur.
• Dokuz Eylül Üniversitesi’nin onam formunda beyazlatmanın etkisinin bir ila üç yıla kadar sürebileceği belirtilir. Bu süre kişiden kişiye ve alışkanlıklara göre değişir.

Ne zaman diş hekimine başvurmalı?

Beyazlatma sırasında ya da sonrasında geçmeyen ya da giderek artan hassasiyet ve ağrı, diş etinde yara, şişlik ya da yanma olursa uygulamayı bırakıp diş hekiminize başvurunuz. Plak diş etine batıyor ya da vuruyorsa da kontrol gerekir. Dişlerinizin rengi değiştiyse, özellikle tek bir diş koyulaştıysa, beyazlatma düşünmeden önce nedenini diş hekiminize değerlendirtiniz.